ΒΟΡΙΖΑ – ΤΡΑΧΗΛΙ – ΜΟΝΗ ΒΡΟΝΤΗΣΙΟΥ

ΒΟΡΙΖΙΑ
ΤΡΑΧΗΛΙ
ΜΟΝΗ ΒΡΟΝΤΗΣΙΟΥ



.

ΒΟΡΙΖΙΑ

ΒΟΡΙΖΙΑ

ΒΟΡΙΖΙΑ

Βόρεια του κάμπου της Μεσσαράς στέκει χιονοσκέπαστος ο Ψηλορείτης (Ίδη), όπου οι πιστοί, από τη λίθινη εποχή μέχρι το 12ο αιώνα μ.Χ., ανέβαιναν με τάματα για να τιμήσουν την Ορεία Μητέρα και το θείο βρέφος της Άνοιξης, τον Δία τον Κρηταγενή, στο Καμαραϊκό σπήλαιον και στο Ιδαίο Άντρον, που βρίσκονται ακριβώς πάνω από το χωριό Βορίζια.

Οι δασώδεις πλαγιές της Ίδης πάνω από το χωριό ήταν τόπος βοσκής και υλοτομίας από τη μινωική εποχή, διότι η κρητική κυπάρισσος ήταν κατάλληλη για ναυπήγηση. Η περιοχή προμήθευε την αγορά της Φαιστού με κρέας, γάλα, τυρί, μαλλί, μέλι και βότανα. Υπήρχαν προφανώς συστάδες μιτάτων ή μικρών οικισμών, που αργότερα συμπυκνώθηκαν σε οργανωμένες οικιστικές μορφές.

Οι σημερινοί κάτοικοι διατηρούν εμφανή τα σημάδια των παλαιοτέρων εποχών και ιδίως της δωρικής παρουσίας, μια που οι Δωριείς έγιναν κύριοι της δυτικής και της κεντρικής Κρήτης τον 8ο π.Χ. αιώνα. Αυτό φαίνεται στο τραχύ ύφος τους και στην πολεμική αρετή τους, αλλά κυρίως στο λιτό, σχεδόν λακωνικό, λόγο τους, με πολυάριθμες ελληνικές λέξεις από την εποχή εκείνη: αίγα, έγγαλα, αραγός, αγαστέρα, βρυσίδα, Τραχήλι, πυρόμαχος, αλληλομαχιά, σύβιος, άγομεν, αφορούμαι, συνεικάζω, θέτω κλπ.

Βενετοκρατια

Στην πρώτη χαρτογράφηση των Βενετών, γύρω στο 1400, τα Βορίζα τα βλέπουμε ως ένα από τα χίλια περίπου χωριά της Κρήτης. Την εποχή εκείνη αρχίζουν να ακμάζουν τα δυο μοναστήρια στην περιοχή, του Βαλσαμόνερου και του Βροντησίου, ως σημαντικές σχολές κρητικής αγιογραφίας, όπου μεγαλούργησαν ζωγράφοι όπως οι Άγγελοι, ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, δάσκαλος του νεαρού τότε Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που μαθήτευσε παρ’ αυτόν.

Σε αναφορά του 1594 από τον Βενετό Προβλεπτή Filippo Pasqualino τα Βορίζα παρουσιάζονται ως χωριό που οι κάτοικοί του αρνήθηκαν να στρατολογηθούν στις γαλέρες των Φράγκων ως αλυσοδεμένοι κωπηλάτες. Αρνήθηκαν να συμβιβαστούν με την καταδυνάστευση των κατακτητών, με συνέπειες τις καταδίκες και άλλα δεινά (Θ. Δετοράκης, Ιστορία της Κρήτης).

Στην Περιγραφή της Κρήτης από τον Francesco Barozzi (1577), αναφέρεται ως χωριό της Καστελανίας Καινουργίου.

Τουρκοκρατια

Για την περίοδο αυτή έχουμε μεγάλη ιστοριογραφία για τα Βορίζα από μια πλειάδα ιστορικών (Βασ. Ψιλλάκης, Κριτοβουλίδης, Μουρέλος, Σταυρανίδης , Νικ. Παναγιωτάκης). Το χωριό Βορίζα χαρακτηρίστηκε ως χωριό καπετάνιων. Έδωσε στον αγώνα 32 καπετάνιους πριν το 1821, αλλά κυρίως μετά, με προεξάρχοντες τους Κων. Λεράτο, Φραγκιά Φραγκιαδάκη, Νικόλαο Μαλικούτη, Κων. Λέκκα, Γεώργιο Ρωμάνο, Αστρινό Χατζιδάκη, που οι περισσότεροι πολέμησαν και εκτός Κρήτης για την Επανάσταση.

Ο Νικόλαος Μαλικούτης ήταν αρχηγός της επανάστασης του 1821 στην ανατολική Κρήτη. Μετά το θάνατό του (1830) τον διαδέχτηκε ο Μιχαήλ Κόρακας, που είχε συμπολεμιστή και συνεργάτη το Γεώργιο Ρωμάνο.

Η περιοχή των Βοριζίων μέχρι του Ρούβα ήταν η βάση των καπεταναίων επαναστατών Κουρμούλη, Ρωμάνου, Κόρακα, Τσικριτζή.

Γνωστή ήταν και η διαμάχη των Βοριζανών με τους Αμπαδιώτες Τούρκους.

Τα Βορίζα λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν κατά την επέλαση του Χουσεϊν (1646) μαζί με τα κοντινά μοναστήρια, καθώς και την επανάσταση του 1866, όπως αναφέρει σχετικό δημοτικό τραγούδι. Επίσης, γνώρισαν τη λεηλασία και την καταστροφή από τον οργανωμένο στρατό των άγριων αγάδων της Μεσσαράς και του Ηρακλείου.

20οσ αιωνασ

Οι Βοριζανοί έλαβαν μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα, στο Μικρασιατικό Πόλεμο και στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (Αλβανικό Μέτωπο, Μάχη της Κρήτης ) με αποκορύφωμα την αντίστασή τους κατά τη γερμανική κατοχή.

Στις 22 Μαϊου 1941, 25 Βοριζανοί αγωνιστές, με τον πρόεδρο της κοινότητας Γεώργιο Καργάκη (Ψαρογιώργη), παίρνουν μέρος στη Μάχη της Κρήτης, στην περιοχή Σταυρωμένος Ηρακλείου. Τότε γίνονται οι πρώτες γνωριμίες με συμμάχους αξιωματικούς. Στη συνέχεια ο πρόεδρος της κοινότητας, με τη βοήθεια των χωριανών του, αναλαμβάνει την περίθαλψη 200 συμμάχων στην περιοχή των Βοριζίων, αλλά και Ελλήνων πατριωτών, επικηρυγμένων από τις αρχές τις κατοχής, στους οποίους εξέδωσε πλαστές ταυτότητες για να αποφύγουν τις διώξεις.

Αμέσως μετά (1941) ο Γεώργιος Πετρακογιώργης από το Μαγαρικάρι Μεσσαράς, μαζί με πέντε Βοριζανούς, σχηματίζει τον πρώτο πυρήνα της αντιστασιακής του ομάδας, μιας ομάδας διαρκώς αυξανόμενης (70 οργανωμένοι, οι 25 στο βουνό) που έμελλε να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην Αντίσταση της Κρήτης.

Συνεργαζόμενοι με άλλες ομάδες, όταν χρειάστηκε, με το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής και με τη Force 133, διεξήγαγε αποστολές στη Μέση Ανατολή (συμμάχων, αιχμαλώτων και αγωνιστών), παραλαβές υλικού από υποβρύχια, σαμποτάζ σε αυτοκινητοπομπές και σε αποθήκες πυρομαχικών, συμπλοκές και μάχες στην περιοχή του Ψηλορείτη, με κορυφαία τη μάχη στο Τραχήλι, στις 15 Αυγούστου 1943, πάνω από τα Βορίζα, εξαιτίας της οποία στις 26-8-1943 το χωριό πυρπολήθηκε από πεζοπόρο τμήμα και βομβαρδίστηκε με 21 βόμβες μεγάλης ισχύος. Το χωριό ισοπεδώθηκε.

Έγιναν συλλήψεις και εκτελέσεις τόσο κατά τη μέρα της μάχης όσο και κατά τη μέρα της πυρπόλησης του χωριού. Η εκδικητικότητα των Ναζί ήταν πρωτοφανής, επειδή είχαν δεκάδες νεκρών και τραυματιών στην παραπάνω μάχη, αν και είχαν το πλεονέκτημα του κλοιού και την υπεροχή σε στρατό και οπλισμό (450 πάνοπλοι Γερμανοί είχαν κυκλώσει, με ενέδρα, 22 αντάρτες και στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονταν 3.500 Γερμανοί). Επίσης επειδή σύσσωμο το χωριό είχε ταχθεί αλληλέγγυο στους αγωνιστές από την αρχή της Κατοχής. Αυτά εξάλλου φαίνονται καθαρά σε αναφορά του Διοικητή Φρουρίου Κρήτης, στρατηγού Βreuer, από την οποία παραθέτουμε δύο χωρία: «Τα χωρία Βορίζα, Καμάρες, Λοχριά, Μαγαρικάρι, κατεστράφησαν και εσβήσθησαν» και: «Το χωρίον Βορίζια εβομβαρδίσθη και κατεστράφη».

Τα Βορίζα, εκτός της ισοπέδωσης, πλήρωσαν το τίμημα με 15 νεκρούς και 30 κατά καιρούς φυλακίσεις, Οι νεκροί θα ήταν πολλαπλάσιοι, αν συλλαμβανόταν ο αντρικός πληθυσμός κατά τα πολυάριθμα μπλόκα.

Μετά την πυρπόληση του χωριού οι Βοριζανοί διασκορπίστηκαν πρόσφυγες σε άλλα χωριά του νομού Ηρακλείου. Όταν τέλειωσε ο πόλεμος, οι περισσότεροι επέστρεψαν και άρχισαν να χτίζουν εξαρχής ένα χωριό (Νέα Βορίζα) σε μια άλλη τοποθεσία, κάτω από τη Μονή Βροντισίου. Όμως σκοπιμότητες και γεγονότα σταμάτησαν τις εργασίες οικοδόμησης και οι κάτοικοι ξανάχτισαν τα σπίτια τους πάνω στις στάχτες του καμένου χωριού τους.

Πηγή Περιήγηση στη Κρήτη

Κορυφή Σελίδας



.

ΤΡΑΧΗΛΙ

Η μάχη στο Τραχήλι του Ψηλορείτη
από το ανέκδοτο βιβλίο του Αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ

Πετρακογιώργης

Πετρακογιώργης

Αι πρώται ανταρτικαί ομάδες άρχισαν να οργανώνονται με αρχηγόν τον Καπετάν ΠΕΤΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ, τον Καπετάν ΜΠΟΥΖΑΛΗ, τον Καπετάν ΜΠΑΤΟΥΒΑ, τον Καπετάν ΠΟΔΙΑ, ΠΕΤΡΑΚΑ και άλλους αρχηγούς.

Η επαφή αυτών με το στρατηγείον Μ.Ανατολής και η έναρξις μαχών και σαμποτάζ απετέλεσε εφιάλτην δια τον εχθρόν.

Υποβρύχια και ειδικά πλοιάρια ήρχοντο από την Μ.Ανατολήν και απεβίβαζον ειδικούς αξιωματικούς κατασκοπείας με ασύρματους και λοιπά μέσα δια την οργάνωσιν του αγώνος και παρελάμβανον τους εναπομένοντας Άγγλους στρατιώτας εις την νήσον και τους μετέφερον εις την Αίγυπτον. Οι Γερμανοί απειλούσαν με προκηρύξεις με αντίποινα τον Κρητικό Λαό δια κάθε συμβολήν των εις τον αγώνα εναντίον των.

Ο Κρητικός όμως Λαός αδάμαστος και υπερήφανος, χωρίς να πτοηθή εβάδιζε πίσω από τα βήματα των προγόνων του με πίστην εις την θρησκείαν, την οικογένεια και την τιμήν της Πατρίδος του.

Τα αντίποινα και οι ομαδικές εκτελέσεις αι συλλήψεις, τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως και τα βασανιστήρια δεν ελίγησαν το θάρρος και την ανδρειωσύνη του γενναίου αυτού Λαού.

Τον Αύγουστο του 1943 πληροφορηθέντες οι γερμανοί την εναντόν τους δράσιν μου με κατεδίωξαν να με συλλάβουν. Πληροφορηθείς τούτο εγκαίρως κατόρθωσα να διαφύγω την σύλληψιν και να ενταχθώ στο αντάρτικο σώμα του Καπετάν ΠΕΤΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ αρχηγού Εθνικής αντιστάσεως Κρήτης.

Εκ της Μονής Αρκαδίου ανεχώρησα με τας ευχάς του ηρωικού ηγουμένου Πάτερ Διονυσίου, συνοδεία ειδικού συνδέσμου ονομαζόμενου Β.Καλοπάκη από το χωριό Άδελε Ρεθύμνης, καταγόμενου εκ Μ.Ασίας παλαιού πολεμιστή του Α’ παγκοσμίου πολέμου. Ούτος εγνώριζε απταίστως την Αγγλικήν γλώσσαν και προσέφερε πολύτιμους υπηρεσίας εις τον αγώνα, χρησιμοποιούμενος ως σύνδεσμος και διερμηνεύς μεταξύ άγγλων και ανταρτικών μονάδων.

Μετά πορείαν ολίγων ημερών εφθάσαμε εις το χωριό Λοχριά, ευρισκόμενον εις τα σύνορα του Νομού Ρεθύμνης και Ηρακλείου εις τους πρόποδες του Ψειλορίτη. Εκεί συναντήσαμε τον ακούραστον αγωνιστή Ηλιαντώνη με τον οποίον μετέβημεν εις το κοντά στην Λοχριά χωριό Βορίζια και εις το σπίτι του Ψαρογιώργη ενός εκ των πρωτεργατών δια την συγκρότησιν των ανταρτικών ομάδων του Καπετάν Πετρακογιώργη. Από εκεί ο Υιός του Φανούριος με συνόδευσε εις το λημέρι που ευρίσκετο σε μια πλαγιά του Ψειλορίτη κοντά στο χωριό Βορίζια, στη θέση Δρυγιό.

Φθάνοντας εκεί την 14 Αυγούστου 1943 με υπεδέχθησαν με χαρές ο αρχηγός Καπετάν Πετρακογιώργης και τα παλληκάρια του.

ΑΝΤΑΡΤΙΚΟ ΣΩΜΑ ΚΑΠΕΤΑΝ ΠΕΤΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ

Κατ’ αρχάς το αντάρτικο σώμα του Καπετάν Πετρακογιώργη αποτελείτο από τα κάτωθι παλικάρια :

1) Γεώργιος Ψαρογιώργης
2) Κων/νος Ψαροκώστας
3) Δημήτριος Τσιλικοδιονύσης
4) Εμ. Μανουσομανώλης
5) Εμ. Μανουσοκώστας
6) Γεώργιος Χατζηγιώργης
7) Γεώργιος Μπαλάσκας
8)Γεώργιος Μπήλιος
9) Εμ. Σκουρομανώλης
10) Γεώργιος Μπαχρής
11) Κυριάκος Κατσαντώνης
12) Α. Ηλιαντώνης
13) Γεώργιος Ηλιογιώργης
14) Νικόλαος Σαρτζετάκης
15) Χ. Χαραλαμπάκης
16) Αγ. Σαριδάκης
17) Αλ. Ανυφαντάκης
18) Γεώργιος Αναγνωστάκης
19) Μ. Κραουκάκης
20) Γρηγ, Χρυσό και άλλους

Ο οπλισμός μου απετελείτο από ένα γερμανικό ταχυβόλο και δυο χειροβομβίδες Μιλς και ένα πιστόλι. Οι λοιποί άνδρες ήσαν οπλισμένοι με γερμανικά όπλα και πιστόλια, ελληνικά Μάλιγχερ, ένα ταχυβόλο Τόμιγκαν και ένα οπλοπολυβόλο Μπρέν.

Ήταν παραμονή της Παναγίας 15 Αυγούστου και είχαν σταλή από το χωριό Μαργαρηκάρι που ήτο τότε κέντρο ανεφοδιασμού της ομάδος Πετρακογιώργη, αρκετά τρόφιμα και κρασί για να γιορτάσουμε τη μνήμη της Παναγίας και επι πλέον είχαμε σφάξει ένα τράγο για φαγοπότι εκείνη την ημέρα.

Η μάχη στο Τραχήλι του Ψηλορίτη

Πριν ξημερώση είχε έλθει εις το λιμέρι μας ο ηγούμενος της Μονής Βροντησίου και ελειτούργησε και εκοινωνήσαμε των αχράντων Μυστηρίων. Όταν ξημέρωσε και ο ηγούμενος έφυγε προς την Μονήν Βροντησίου καθήσαμε και αρχίσαμε το φαγοπότι με τραγούδια και ευχές για τη λευτεριά μας. Κατά τις 10 π.μ οι σκοποί μας αντελήφθησαν εις τας κορυφογραμμάς γύρω από το λημέρι Γερμανούς.

Εδώ θέλω να προσθέσω ότι προ ολίγων ημερών ο Καπετάν Πετρακογιώργης με τα παλληκάρια του, εμπόδισε την ζωοκλοπή ποιμνίων υπό ζωοκλεπτών καταγομένων εκ των Ανωγείων ονόματι Κλαρατζάνιδες. Φήμαι υπήρχαν ότι πιθανόν οι ζωοκλέφτες εκδικούμενοι δια την απαγόρευσιν της ζωοκλοπής υπό του Καπετάν Πετρακογιώργη, επρόδωσαν εις τους γερμανούς την θέσιν που είχε ο Πετρακογιώργης με τα παλληκάρια του, το λημέρι του.

Δια να αποφύγουμε τη μάχη με τους γερμανούς, φοβούμενοι ότι τούτοι θα προέβαινον εις αντίποινα καίοντες τα γύρω χωριά Βορίζια, Καμάρες απεφασίσαμε να διασπάσωμε τον κλοιό χωρίς να γίνωμε αντιληπτοί και να στήσωμε ενέδρας εις πλέον απομεμακρυσμένα σημεία μακριά από τα ανωτέρω χωριά. Αφού εκρύψαμε σε κατάλληλο μέρος τα μαγειρικά μας σκεύη και τρόφιμα, προχωρίσαμε με καταλλήλους προφυλάξεις και εφθάσαμε εις την θέσιν ΤΡΟΧΑΛΙ μεταξύ του χωριού Βορίζια και της Μονής Βροντησίου. Το σημείο εκείνο ευρίσκετο εις το χείλος μιας χαράδρας εις το οποίο υπήρχε ένα ξέφωτο περίπου 80 μέτρων και πλάτους 30 μέτρων. Προχωρώντας προς το σημείο εκείνο δια μέσου πυκνού δάσους διέβημεν μια χαράδρα και εφθάσαμεν εις την κορυφήν του ξέφωτος αυτού.

Εμπροσθοφυλακή ήτο ο Γ.Μπήλιος με το οπλοπολυβόλο Μπρέντ, ο προμηθευτής του και άλλοι αντάρτες και σε μικρή απόσταση ακολουθούσαμε οι άλλοι έτοιμοι για μάχη. Μόλις ο οπλοπολυβολητής Γ.Μπήλιος επρόλαβε εις το ξέφωτο αντελήφθη ότι γύρω μας ήσαν πολυάριθμοι γερμανοί οι οποίοι δεν μας είχαν αντιληφθή. Ο έμπειρος πολεμιστής του Αλβανικού μετώπου Γ.Μπήλιος όρθιος με το οπλοπολυβόλο στο χέρι άρχισε να βάλη εναντίον των γερμανών οι οποίοι αιφνιδιασθέντες τα έχασαν κυριολεκτικά και έτσι μας έδωσαν τον καιρό μα λάβωμε θέσεις μάχης δι’ αγώνα εκ του συστάδην. Οι γερμανοί αφού συνήλθαν από την αναπάντεχο μας επίθεση άρχισαν να βάλλουν βροχή σφαιρών εναντίον μας. Ταμπουρωμένοι όλοι πίσω από βράχους και πελώριους πρίνους, πολεμούσαμε με λύσσα.

Η δειλία, ο φόβος για μας εκείνη την ώρα ήτο ανύπαρκτος και το θάρρος κι η αντρειωσύνη εγιγαντώνετο εις τα στήθη μας.

Αι διαταγαί του αρχηγού μας ο οποίος επολέμα όρθιος σαν πελώριος τίργις, εκτελούντο απ’ όλους μας. Την ώρα εκείνη βλέπω μπροστά μου πεσμένο τον Νίκο Σαρτζετάκη από το χωριό Κρύα Βρύση, Αγ. Βασιλείου. Νομίζοντας ότι πίνει νερό του φωνάζω, Νίκο σήκω επάνω γρήγορα. Δεν μου απάντησε όμως οπότε τον γύριζω ανάσκελα και βλέπω ότι τον είχε κτυπήσει μια σφαίρα στο μέτωπο και ήταν νεκρός. Γυρεύοντας να εκδικηθώ το θάνατο του φίλου μου και συναγωνιστού μου βλέπω μπροστά μου σε απόσταση 30 μέτρων να κινείται η κάνη ενός γερμανικού πολυβόλου και να στρέφεται εναντίον μας μέσα σε μια μάνδρα. Αστραπιαίως αποκοχλιώνω μια χειροβομβίδα και εξφενδονίζω με όλη μου τη δύναμη προς το σημείο εκείνο. Η έκρηξις της χειροβομβίδος δημιουργεί ένα υπόκωφο κρότο και δίπλα μου εκτινάσεται ένα γερμανικό κράνος.

Αποτέλεσμα της εκρήξεως ήτο ο φόνος των γερμανών που ήσαν μέσα στην μάνδρα και ήσαν έτοιμοι να βάλλουν εναντίον μας.

Η ενέργεια μου αυτή ήτο σωτήριος για τους συναδέλφους μου και εμού οι οποίοι ασφαλώς θα εφονεύοντο με τας πρώτας ριπάς του γερμανικού πολυβόλου.

Προχωρούντες και εξουδετερώνοντες τους γερμανούς εις το σημείον αυτό είχαμε μεθύσει από τα πυρά και τις βροντές της μάχης και κάθε σφαίρα μας κτυπούσε στο ψαχνό αλύπητα τους εχθρούς μας. Προς ένα σημείο εμάχετο ο Γ.Μπήλιος με το οπλοπολυβόλο του θέριζε κυριολεκτικά κάθε γερμανό που σήκωνε το κεφάλι του πίσω από τους βράχους.

Εκείθεν προχωρούντες προς καλύτεραν θέσιν σκοτώνεται ο προμηθευτής ένα εξαιρετικό παλληκάρι γεμάτο ζωντάνια κι αγάπη προς την Πατρίδα. Πάντα εμπρός πολεμούσε και εκινείτο σαν αίλουρος ο Γ.Μαχρής ένας ατρόμητος λεβέντης ψύχραιμος και αποφασιστικός στη μάχη και με τα εύστοχα πυρά του απεδεκάτιζε τους γερμανούς οπαδούς του Χίτλερ. Δίπλα του πολεμούσε ο γιγαντόσωμος Τσιλικοδιονύσης από το χωριό Βορίζια, όρθιος και επιτίθετο προς τον εχθρό, πιο πέρα πολεμούσε ο Κ.Κατσαντώνης ένας πανύψηλος λεβέντης ο οποίος με την σκοπευτική του ικανότητα έστελνε με κάθε σφαίρα και ένα γερμανό στο θάνατο.

Την παλληκαριά του ο Τσιλικοδιονύσης την πλήρωσε με τη ζωή του. Εχθρική σφαίρα τον βρήκε στο δεξί χέρι και του έκοψε την κεντρική αρτηρία με αποτέλεσμα να πεθάνει από ακατάσχετη αιμορραγία, πριν προλάβωμε να του παράσχωμεν την ελάχιστη βοήθεια.

Σε μια στιγμή βλέπω τον Καπετάν Πετρακογιώργη να πολεμά τελείως όρθιος και ακάλυπτος ενώ χιλιάδες σφαίρες εσφύριζαν γύρω του.

Από εκεί με βλέπει ταμπουριασμένο σ’ ένα βράχο να πυροβολώ με το γερμανικό ταχυβόλο και νομίζοντας με για γερμανό στρέφει το όπλο εναντίον μου. Τον αντιλαμβάνομαι όμως και του φωνάζω:

Μη καπετάνιο, εγώ είμαι.

Μωρέ Γιώργο μου λέει, σε πέρασα για γερμανό και παραλίγο να σε σκοτώσω

Την στιγμή αυτή δέχεται το ταχυβόλο μου μια ριπή καθώς το κρατούσα και αχρηστεύεται και μένω μόνο με το πιστόλι, μια χειροβομβίδα και αρκετές σφαίρες.

Δίπλα από μένα πολεμούσε ο Καπετάν Μανουσωμανώλης ένας παλιός Μακεδονομάχος γεμάτος λεβεντιά και παλληκαροσύνη και ο οποίος τραυματίζεται στην ωμοπλάτη από τα πυρά εχθρού με διαμπερές τραύμα. Αν και τραυματίας δεν λυγίζει και εξακολουθεί να πολεμά όρθιος.

Πιο πέρα ο Γ.Μπαλάσκας άριστος σκοπευτής και πολεμιστής του Αλβανικού μετώπου εκπαιδευθείς εις την Μ.Ανατολήν ως σαμποτέρ βλέπει τον γερμανό που είχε τραυματίσει τον Μανουσομανώλη τον πυροβολεί αμέσως και τον σκοτώνει.

Κοντά στον Καπετάν Πετρακογιώργη ευρίσκετο και πολεμούσε με αφάνταστη ανδρεία ο Σκουρομανώλης, ένας επίλεκτος αγωνιστής. Ο Ηλιαντώνης, ο Ηλιογιώργης και ο Πολιός, όλοι μαζί κατορθώσαμε και εξουδετερώσαμε όλους τους γερμανούς από την δυτική πλευρά του πεδίου της μάχης. Την τελευταία στιγμή σκοτώνεται και ο Χ.Κατσούγκρης από τη Λοχριά Ρεθύμνης, που αν και τραυματισμένος από τη μάχη προηγούμενων ημερών με τους γερμανούς, πολεμούσε με ανδρεία.

Κατά το απόγευμα που είχαμε εξουδετερώσει τους γερμανούς από την δυτική πλευρά του πεδίου της μάχης και σκορπισμένοι σε διάφορα σημεία, αρχίσαμε την υποχώρηση διότι αντελήφθημεν καινούριες δυνάμεις του εχθρού να κατευθύνονται προς το μέρος μας.

Κατά την υποχώρησιν σκοτώνεται ο Ηλιογιώργης από πυρά νεοαφιχθέντων δυνάμεων του εχθρού, και λίγο πιο κάτω ο Γ.Πολιουδάκης.

Στο πεδίο της μάχης αφίσαμε πολυάριθμους νεκρούς και τραυματίες γερμανούς.

Μέσα στην αντάρα της μάχης είχαμε χάσει τον αρχηγό και πολλούς από τους συναδέλφους μας νομίζοντες ότι είχαν διαφύγει προς την δυτική πλευρά. Εγώ, ο Πανουσομανώλης, ο Ηλιαντώνης, ο Αν.Σαριδάκης και ο Κατσαντώνης καλύπτοντας ο ένας τον άλλον από τα πυρά των γερμανών, κατορθώσαμε να διασπάσουμε τον κλοιό των γερμανών και με πορεία πολλών ωρών φθάσαμε στο χωριό Σκορδούλα και πήγαμε σε συγγενικό σπίτι του Γ.Μπαχρή και του Κ.Κατσαντώνη ο οποίος έφθασε αργότερον και μας διηγήθη το φόνο του Χαραλαμπάκη και πως ο ίδιος για να γλυτώση από τις χιλιάδες σφαίρες που έπεφταν γύρω του έκανε διάφορους ελιγμούς και άλματα και εκράτησε την ψυχραιμία του. Ήτο γεννημένος σε ένα ορεινό χωριό του Αμαρίου στο Άνω Μέρος και από μικρό παιδί ζούσε στα βουνά και στα λαγκάδια του χωριού του σαν βοσκός, και περπατούσε σαν σταυραητός και η λεβεντιά του ξεχώριζε από μακρυά.

Στο σπίτι που μείναμε διηγηθήκαμε τα καθέκαστα της μάχης και τον φόβον ότι ο Καπετάν Πετρακογιώργης με τους υπολοίπους αγνοουμένους ίσως είχον φονευθεί. Την επομένη φύγαμε ο Μπαχρής, ο Κατσαντώνης κι εγώ και πήγαμε στο χωριό Γουργούθους της επαρχίας Αμαρίου.

Εκεί συναντήσαμε τον σύνδεσμο Β.Καλουπάκη εις τον οποίον διηγηθήκαμε τα σχετικά με την μάχη, αφού προηγουμένως είχαμε ειδοποιήσει τους αγγελιοφόρους των πέριξ χωριών να μας γνωρίσουν αμέσως την τυχόν εμφάνισην του Καπετάν Πετρακογιώργη και των λοιπών αγνοουμένων.

Την επομένη εγώ με τον Β.Καλουπάκη φύγαμε από τα Γουργούθους και φθάσαμε στην ιερά Μονήν Αρκαδίου και συναντηθήκαμε με τον ηγούμενο Πάτερ Διονύσιο. Την ίδια μέρα μετέβην εις το χωριό μου Κυριάννα και διηγήθηκα εις τους δικούς μου την συμπλοκήν με τους γερμανούς και την ενέλπιστον σωτηρίαν μου.

Σε μερικές μέρες κατέφθασε στο χωριό μου αγγελιοφόρος και με ειδοποίησε να πάω αμέσως στο Αρκάδι.

Ανεχώρησα αμέσως και έφθασα εις το κελί του Πάτερ Διονύσιου και βλέπω τον Σκουρομανώλη ένα από τους αγνοούμενους της μάχης του τραχηλίου. Με δάκρυα στα μάτια αγκαλιαζόμαστε και μου εξήγησε ότι ο Καπετάν Πετρακογιώργης ευρίσκεται πλησίον της Μονής με τον Μπαλάσκα και τον Μανουσομανώλη, Ψαρογιώργη και Ψαροκώστα και Μπήλιο.

Φύγαμε αμέσως για το λημέρι που ευρίσκετο πιο πάνω από το Αρκάδι στη θέση Δρυγειές. Εκεί ο Πετρακογιώργης μας διηγήθηκε ότι κι αυτός ως εκ θαύματος και ότι πολεμώντας έφθασε ως το χείλος της χαράδρας και εκεί όλοι επερίμεναν τους γερμανούς με το χέρι στη σκανδάλη ώστε εις περίπτωσιν που εγίνεντον αντιληπτοί από αυτούς να πληρώσουν ακριβά τομάρι τους. Οι γερμανοί φοβούμενοι νέα ξαφνική επίθεση μας και διότι άρχισε να νυχτώνη, απεσύρθησαν του πεδίου της μάχης και έτσι μας εδόθη η ευκαιρία να αναχωρήσωμε προς την ανατολική πλευρά του Ψειλορίτη και εκείθεν προχωρούντες εφθάσαμεν εις το οροπέδιον Ήδα και εν συνεχεία εις το υψηλότερον σημείον ονομαζόμενον ΚΟΛΙΤΑ.

Εις την θέσιν αυτήν διανυκτερεύσαμεν και την επομένη αφού περάσαμε διάφορα δύσκολα περάσματα, φθάσαμε στη θέση Αραβάνες και κατόπιν πλησίον της Μονής Αρκαδίου όπου ο ηγούμενος και οι καλόγεροι μας περιποιήθηκαν και μας εφοδίασαν με τα πάντα. Την επομένη της μάχης οι γερμανοί επίταξαν από τα γύρω χωριά ημίονους και εφόρτωσαν νεκρούς και τραυματίες και τους μετέφεραν εις το χωριό Τυμπάκι προς ενταφιασμόν και περίθαλψιν.

Απολογισμός της μάχης

ΝΕΚΡΟΙ:

ΓΕΡΜΑΝΟΙ: Δεν καταμετρήθηκαν επακριβώς αλλά υπολογίζονται περίπου εκατόν.

ΕΛΛΗΝΕΣ: Ν.Σαρτζετάκης, Δ.Φραγκιαδάκης, Χ.Χαραλαμπάκης, Γ.Ηλιογιώργης, Γ.Πολιουδάκης, Κ.Αποστολάκης, Αλεξ.Ανυφαντάκης, Γ.Κρυοβρυσαμάκης, Γ.Κατσουγιώργης, Π.Λιανουδάκης.

Ούτοι παρελήφθησαν και ενταφιάσθηκαν υπό των συγγενών των.

ΤΡΑΥΜΑΤΙΑΙ:

ΕΛΛΗΝΕΣ: Μόνον ο Καπετάν Μανουσομανώλης.

ΓΕΡΜΑΝΟΙ: 150

Εκ της μάχης ταύτης απεδείχθη ότι οι γερμανοί χωρίς τα άρματα, τα αεροπλάνα, τα κανόνια δεν ήσαν ακαταμάχητοι αγωνιστές.

Η γερμανική Διοίκηση Ηρακλείου εθαύμασε τον ηρωισμό και εξεπλάγη πως ο Καπετάν Πετρακογιώργης με τους συμπολεμιστές του κατόρθωσαν να διαφύγουν από τον κλειό και να σωθούν καθ’ όσον είχον περικυκλωθεί από παντού και δεν έπρεπε να μείνη ουδείς ζωντανός.

Μόνον εις θαύμα δύναται να αποδοθή και τα θαύματα γίνονται με την πίστην, την τόλμην και την θέληση.

Αργότερον Άγγλοι αξιωματικοί επεσκεύθησαν το πεδίον της μάχης εις το Τραχήλι και εθαύμασαν το πώς κατορθώσαμε να εξουδετερώσουμε τους γερμανούς που είμεθα από παντού περικυκλωμένοι, ακάλυπτοι και με ελάχιστα πυρομαχικά και εφόδια.

Ο Άγγλος συνταγματάρχης ΤΟΜ το ονόμασε το μέρος αυτό ΜΙΚΡΕΣ ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ και απευθυνόμενος προς τον Καπετάν Πετρακογιώργη και σε μας με φωνή τρέμουσα από συγκίνηση είπε:

-ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΓΙΝΗ ΑΛΛΙΩΣ ΔΙΟΤΙ ΕΙΣΘΕ ΕΛΛΗΝΕΣ.

Ενταξις νέων παλληκάριων στην ομάδα μας

Το αντάρτικο σώμα του Καπετάν Πετρακογιώργη, άρχισε εκείνες τις ημέρες να πλαισιώνεται με καινούργια παλληκάρια για να καλυφθούν οι απώλειες μας από τη μάχη του Τραχήλι.

Από το όρος Κέδρος πήγαμε στα παλιά μας λημέρια του Ψειλορίτη διότι εκεί ήτο πιο εύκολος ο ανεφοδιασμός μας σε τρόφιμα και λοιπά εφόδια, τα οποία μας έφερναν από το χωριό ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙ οι συγγενείς του Πετρακογιώργη που ήτο στο χωριό του. Επίσης οι ρίψεις εφοδίων ήσαν πιο εύκολες εις τα λημέρια αυτά.

Πρώτο λημέρι κάναμε σε μια σπηλιά άνωθεν του χωριού Βορίζα το οποίον οι γερμανοί είχον καταστρέψει εκ θεμελίων και οι κάτοικοι ήσαν διασκορπισμένοι πέριξ αυτού. Οι κάτοικοι μας υπεδέχθησαν και μας περίθαλψαν.

Εις το λημέρι αυτό ήρθε και ενετάχθη εις την ομάδα μας ο Κ.Σαριδάκης από το χωριό Καμάρες πολεμιστής του Αλβανικού μετώπου γεροδεμένος και σταυραετός της περιοχής αυτής.

Ούτος είχε αναλάβει την συγκέντρωσιν πληροφοριών εκ διαφόρων βάσεων των γερμανών και την απόκρυψιν και φυγάδευσιν Άγγλων δια υποβρυχίου εις Μ.Ανατολήν.

Επίσης εκεί ήλθε και ενετάχθη εις την ομάδα μας ο Φώτης Μπαροτσάκης από τα ΧΑΡΚΙΑ Ρεθύμνης, θαραλαίος, τολμηρός, κοντός εις το σώμα αλλά γίγας εις την ψυχήν. Μαζί του ήλθε και ενετάχθη ο Ελευθέριος Αλεξάκης με δυο γερμανούς στρατιώτες οι οποίοι είχον λιποτακτήσει από μονάδας της Ρεθύμνης τους οποίους αργότερον κατόπιν επιθυμίας των, απεστείλαμε εις την Μ.Ανατολήν.

Από το λημέρι αυτό φύγαμε και μετέβημεν σε άλλο λημέρι ονομαζόμενον ΑΣΤΥΒΗΔΟΛΑΚΙ. Εκεί ήλθον δυο φυγόδικοι από την επαρχίαν Σφακίων. Ο Θ.Παπαδάκης και ο Ευτύχιος Νταμπάκης, οι οποίοι εβαρύνοντο με φόνους δια οικογενειακάς διαφοράς. Παρεκάλεσαν τον Καπετάν Πετρακογιώργη να τους εντάξη στην ομάδα του δια να αποφύγουν άλλους φόνους και την κλοπή προβάτων κ.λ.π που ήσαν υποχρεωμένοι να κάνουν δια την συντήρισιν των.

Έδωσαν δε τον λόγον της τιμής των ότι θα εφέροντο τίμια έναντι των καθηκόντων των ως αντάρτες και ότι είναι πρόθυμοι να θυσιασθούν για την Πατρίδα.

Κατόπιν αυτού και αφού επείσθη ο Καπετάν Πετρακογιώργης δια την ειλικρείνιαν των τους ενέταξε στην ομάδα του.

Η πράξις αυτή του αρχηγού μας τους εμπόδισε να προβαίνουν εις παράνομους ενεργείας και να γίνουν ωφέλιμοι εις την Πατρίδα.

Την περίοδο αυτή ήλθε και ενετάχθει εις την ομάδα μας ένας άλλος υποψήφιος αγωνιστής, Ο Μανουσογιάννης από την ΛΟΧΡΙΑ Ρεθύμνης. Τα αδέλφια του τα είχαν φονεύσει ο γερμανοί στα μπλόκα που έκαναν κατά καιρούς στο χωριό του. Διψασμένος λοιπόν για τον χαμό των δικών του, σε κάθε μάχη διεκρίνετο για την τόλμη και την παλληκαριά του.

Από το χωριό ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙ ενετάχθησαν μαζί μας ο Κ.Καναβάκης και ο Αγ.Πετράκης, πρώτος εξάδελφος του Πετρακογιώργη. Και οι δυο τους προσέφεραν πολλές υπηρεσίες στον αγώνα. Ήσαν διαχειρισταί εφοδιασμού τροφίμων και δια την συγκέντρωσιν πληροφοριών σχετικά με τις κινήσεις των γερμανών προς τον Ψειλορίτη.

Ούτοι φοβούμενοι μη συλληφθούν υπό των γερμανών ηναγκάσθησαν να παραιτηθούν του έργου των και να ενταχθούν εις την ομάδα μας.

Ο Πετρακογιώργης έτρεφεν ιδιαιτέραν αγάπην και εκτίμησιν προς τον Αγ.Πετράκη του οποίου τον έναν αδελφόν συνέλαβαν οι γερμανοί και απέστειλαν εις τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Έτερος αδελφός του ο Κώστας ήλθε και αυτός και ενετάχθη μαζί μας. Ο τέταρτος αδελφός του ο Γεώργιος υπηρετούσε ως στρατιώτης εις την Μέσην Ανατολήν.

Πηγή : www.xania.gr

Κορυφή Σελίδας



.

ΜΟΝΗ ΒΡΟΝΤΗΣΙΟΥ

Μονή  Βροντησίου

Μονή Βροντησίου

Οι ρίζες της Μονής Βροντησίου χάνονται μέσα στο χρόνο πιθανόν στις αρχές της 2ης Βυζαντινής περιόδου (μετά το 961 μ.Χ.). Βρίσκεται στην πλαγιά του Ψηλορείτη σε σημείο με εκπληκτική θέα προς τα νότια. Μετά το 1500 οπότε παρακμάζει η γειτονική μονή Βαρσαμονέρου αρχίζει να κατέχει μια ξεχωριστή θέση στη μοναστική ζωή της Κρήτης. Ειδικά τον τελευταίο αιώνα της βενετοκρατίας (17ος αιώνας) γίνεται μεγάλο πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο με ακτινοβολία σ’ όλη την Κρήτη. Η παράδοση θέλει το μεγάλο κρητικό ζωγράφο Μιχαήλ Δαμασκηνό να είναι μοναχός της μονής Βροντησίου. Οι σημαντικότερες εικόνες του Δαμασκηνού που σώθηκαν βρισκόντουσαν στη μονή Βροντησίου έως και το τέλος του 19ου αιώνα οπότε μεταφέρθηκαν στο Ηράκλειο και σήμερα εκτίθενται στο Μουσείο της Αγίας Αικατερίνης.
Η παράδοση αναφέρει επίσης ότι ο νεαρός Δομήνικος Θεοτοκόπουλος μαθήτευσε στη Μονή Βροντησίου πριν να φύγει από την Κρήτη και να μείνει στην ιστορία της τέχνης σαν ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους με το όνομα El Greco. Οι τοιχογραφίες που έχουν σωθεί στο καθολικό είναι του 14ου αιώνα και δείχνουν επιρροές από την παλαιολόγεια Αναγένηση και αναδεικνύουν την ποιότητα της καλλιτεχνικής έκφρασης που είχε αναπτυχθεί στη Μονή. Η καλλιτεχνική οντότητα του Βροντησίου αποδεικνύεται και από την εκπληκτικής τεχνικής ανάγλυφη κρήνη του 15ου αιώνα που σώζεται στην εξωτερική αυλή με παράσταση των Πρωτόπλαστων. το Βροντήσι γίνεται θύμα της καταστροφικής μανίας των Τούρκων. Το μοναστήρι δέχτηκε τους μοναχούς της Μονής Αρκαδίου μετά την καταστροφή του από τους Τούρκους. Το 1866 κατά την διάρκεια της επανάστασης ο ναός και τα κελιά λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν και μετατράπηκαν σε μάντρα αιγοπροβάτων.

Την ίδια περίοδο φαίνεται να καταστράφηκε και η πλούσια βιβλιοθήκη της Μονής η οποία εκτός από εκκλησιαστικά βιβλία περιελάμβανε μεγάλο αριθμό αρχαίων χειρόγραφων και κωδικών. Εξ’ αιτίας αυτής της καταστροφής σήμερα σώζονται ελάχιστες από τις τοιχογραφίες του ναού όπως πρέπει να ήταν έως και το 1866.

Χαρακτηριστικός είναι ο μικρός πύργος του καμπαναριού του ναού. Στο ναό φυλάσσεται σήμερα η εξαιρετική εικόνα της «Αμπέλου» του 16ου αιώνα έργο του μεγάλου κρητικού ζωγράφου Αγγέλου. Σήμερα στη μονή, σε κτίριο δυτικά της εξωτερικής αυλής στεγάζονται προσωρινά οι δραστηριότητες του Διεθνούς Χωριού Κρητικής Νεολαίας. Η μονή Βροντησίου που έχει παραχωρήσει το κτίριο αυτό έχει προσφέρει και έκταση 120 στεμμάτων στη θέση Νέα Βορίζια για την δημιουργία των μόνιμων εγκαταστάσεων που θα φιλοξενούν τις φιλόδοξες δραστηριότητες του Διεθνούς Χωριού.

Η αναγέννηση της Μονής Βροντησίου οφείλεται στις προσπάθειες του Ηγουμένου Χριστοφόρου Αλεβιζάκη ο οποίος προσπαθεί να αποκαταστήσει τις ζημιές που επέφερε η ενός αιώνα εγκατάλειψη.

Ο ναός της Μονής Βροντησίου είναι αφιερωμένος στον Άγιο Αντώνιο και Απόστολο Θωμά και εορτάζει την πρώτη Κυριακή μετά το Πάσχα.

Παλαιότερα γινόταν ένα από τα πιο ονομαστά πανηγύρια της Κρήτης το οποίο σήμερα δυστυχώς έχει ατονήσει.

Πηγή : www.zaros.gr

Κορυφή Σελίδας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s